رودخانه قرهسو که روزگاری برای ساکنان حاشیهاش منبع حیات و برکت بود، اکنون به یکی از آلودهترین رودخانههای استان اردبیل تبدیل شده است. سرچشمه این رودخانه در روستاهای بالادست شهرستان نمین واقع شده و پس از طی مسیری طولانی، به ارس میریزد. اما روند صنعتیشدن و افزایش تعداد واحدهای تولیدی در این منطقه، شرایط رودخانه را به شدت تغییر داده است. ورود پسابهای صنعتی و فاضلاب شهری از جمله عوامل اصلی این بحران به شمار میرود.
آلودگی ناشی از پساب صنعتی
به گفته حسن قاسمپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل، عمدهترین منشاء آلودگی رودخانه قرهسو، پسابهای ناشی از فعالیتهای شهرک صنعتی شماره ۲ اردبیل و تصفیهخانه فاضلاب این شهر هستند. این پسابها که بدون تصفیه مناسب به رودخانه وارد میشوند، نه تنها به اکوسیستم منطقه آسیب وارد کرده بلکه سلامت ساکنان روستاهای مسیر را تهدید میکنند.
چالشهای قضائی و اجرائی
مرتضی طاهریفر، معاون دادستان مرکز استان اردبیل، ضمن اشاره به اهمیت بررسی دقیق شرایط موجود، تصریح کرد که مسئولان وقت در گذشته نسبت به مسئله آلودگی رودخانه بیتوجهی کردهاند. وی با اشاره به اینکه کتمان واقعیتها شرایط را پیچیدهتر کرده، افزود: «در حال حاضر، آلودگی رودخانه قرهسو به یک بحران تبدیل شده که تأثیرات آن نه تنها بر محیط زیست، بلکه بر کشاورزی و معیشت مردم منطقه نیز ملموس است.»
اقدامات برای حل بحران
در همین راستا، مسئولان محلی و سازمانهای مربوطه برای مقابله با این بحران در حال اقدامات مختلفی هستند. هاشم علایی، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان اردبیل، از راهاندازی مدول دوم تصفیهخانه شهرک صنعتی شماره ۲ خبر داد. این تصفیهخانه که از پیشرفتهترین تکنولوژیهای روز دنیا بهره میبرد، به کاهش میزان آلایندگی پسابهای صنعتی کمک خواهد کرد.
تلاشهای دستگاه قضائی و محیط زیست
محیط زیست استان اردبیل و دستگاه قضائی در حال پیگیری پروندههای مختلف مربوط به واحدهای آلاینده در این منطقه هستند. در همین خصوص، مدیرکل محیط زیست استان از شناسایی ۱۳ واحد آلاینده خبر داد که پسابهای آنها فشار زیادی به تصفیهخانههای موجود وارد میکند. این واحدها موظف شدهاند که برای کاهش آلایندگی خود اقدامات جدی انجام دهند.
کمبود ظرفیت تصفیهخانهها
با توجه به رشد جمعیت و افزایش فاضلاب شهری، ظرفیت تصفیهخانههای اردبیل نیز به شدت با مشکل مواجه شده است. شهریار عباسزاده، معاون بهرهبرداری و توسعه فاضلاب شرکت آبفای استان اردبیل، اعلام کرد که تصفیهخانه اردبیل اکنون با بیش از سه برابر ظرفیت خود در حال فعالیت است. وی افزود: «پساب خروجی از این تصفیهخانهها برای مصارف کشاورزی غیرمثمر، مانند درختان صنعتی و زینتی، مناسب است.»
سرمایهگذاری برای بهبود وضعیت
با توجه به افزایش مشکلات ناشی از آلودگی فاضلاب، پروژههای جدیدی برای ارتقای تصفیهخانهها در دست اقدام است. عباسزاده در این خصوص اعلام کرد که برای ارتقای تصفیهخانه فاضلاب اردبیل، اعتباراتی بالغ بر یک هزار و ۷۱۰ میلیارد ریال در نظر گرفته شده است. این پروژهها در صورتی که به موقع تکمیل شوند، قادر خواهند بود که ۶۷ هزار متر مکعب پساب را با بالاترین استانداردها تصفیه و وارد محیط پذیرنده کنند.
آلودگی رودخانه قرهسو نه تنها به بحران زیستمحیطی بلکه به تهدیدی جدی برای سلامت عمومی و معیشت مردم تبدیل شده است. با وجود تلاشهای مسئولان برای بهبود وضعیت تصفیهخانهها و کاهش آلایندگی، همچنان نیاز به توجه و اقدام فوری در این زمینه احساس میشود. به نظر میرسد که بدون همکاری جدی دستگاههای مختلف، از جمله محیط زیست، شهرداری، و صنایع، حل این مشکل در کوتاهمدت امکانپذیر نخواهد بود.
