گزارش از زهرا رضازاده
طبق اعلام مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل، در حال حاضر بیش از ۲۱۰۰ تعاونی در سطح استان فعال هستند که عمده فعالیت آنها در حوزههای کشاورزی و خدمات متمرکز است.
این تعاونیها تاکنون توانستهاند برای حدود ۱۷ هزار نفر فرصت شغلی ایجاد کنند و سرمایه تجمعی آنها بیش از ۳ هزار و ۱۷۹ میلیارد ریال برآورد میشود.
در بخش تعاونیهای روستایی، بیش از ۸۹ هزار عضو در قالب ۱٬۲۹۶ روستا حضور دارند و این ظرفیت گسترده میتواند پشتوانهای مهم برای توسعه روستایی باشد.
در سالهای اخیر تأسیس تعاونیهای جدید ادامه داشته است؛ بهطور نمونه در یک بازه زمانی کوتاه، ۴۰ تعاونی جدید در استان تأسیس شدهاند.
از سوی دیگر، بخشی از تعاونیهای راکد با حمایتهای دستگاههای دولتی و اتحادیهها دوباره وارد چرخه فعالیت شدهاند.
نمونهای موفق از عملکرد این بخش، اتحادیه تعاونیهای تولید روستایی استان است که در یک سال توانسته حدود ۴۶۰ میلیارد ریال درآمد کسب کند و خدماتی همچون توزیع کود، نهادهها، مشاورههای فنی و تأمین سوخت کشاورزان را بر عهده گیرد.
همچنین تعاونیهای استان اردبیل در عرصه صادرات نیز فعالاند و در یک سال گذشته ۲۴ میلیون دلار صادرات به ثبت رساندهاند که نسبت به سال قبل رشد چشمگیری داشته است.
۳. موانع و ضعفها
با وجود این موفقیتها، تعاونیهای استان اردبیل با چالشهای مهمی دستوپنجه نرم میکنند:
-
راکد بودن بخشی از تعاونیها: تعداد قابلتوجهی از تعاونیها غیرفعال یا نیمهفعال هستند و نیاز به بازسازی دارند.
-
مشکلات مالی و تأمین سرمایه: بسیاری از تعاونیها سرمایه اندک اولیه دارند و روند دریافت تسهیلات بانکی طولانی و پیچیده است.
-
ضعف مدیریتی و آموزشی: برخی تعاونیها بهدلیل فقدان آموزش کافی و ضعف در مدیریت یا هماهنگی اعضا عملکرد مطلوبی ندارند.
-
قوانین و مقررات پیچیده: روند اداری و مالیاتی سنگین، صدور مجوزها و ثبت طولانیمدت فعالیت، مانعی جدی برای توسعه تعاونیهاست.
-
بازار و توزیع محصولات: نبود بازاریابی کارآمد و نوسانات قیمت محصولات موجب کاهش انگیزه و بازدهی برخی تعاونیها شده است.
-
کمبود زیرساختها: ضعف در خدمات پشتیبانی مانند سردخانه، حملونقل و مشاوره تخصصی، بهرهوری تعاونیها را کاهش داده است.
۴. نقش تعاونیها در اشتغال روستایی و کاهش فقر
تعـاونیهای روستایی اردبیل علاوه بر تأمین نیازهای کشاورزان، در اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم نقش مهمی ایفا کردهاند.
به گفته مسئولان، فعالیتهای این تعاونیها توانسته است بخشی از مشکلات بیکاری در روستاها را کاهش دهد و از مهاجرت بیرویه به شهرها جلوگیری کند.
بهویژه در حوزه کشاورزی، تأمین نهادهها و سوخت، مشاورههای تولیدی و ایجاد زنجیرههای بازاریابی میتواند به کاهش فقر روستایی و افزایش درآمد خانوارها منجر شود.
۵. مقایسه با استانها و تجارب موفق
برخی استانهای کشور با بهرهگیری از تعاونیها توانستهاند گامهای موثری در توسعه محلی بردارند. بهعنوان مثال:
-
در استان گیلان، تعاونیهای شیلاتی با ایجاد زنجیره تولید و صادرات ماهی، ارزش افزوده بالایی ایجاد کردهاند.
-
در استان اصفهان، تعاونیهای صنایع دستی با بازاریابی اینترنتی موفق شدهاند محصولات خود را به بازارهای بینالمللی عرضه کنند.
این نمونهها نشان میدهد در صورت رفع موانع و تقویت زیرساختها، تعاونیهای اردبیل نیز میتوانند سهم بیشتری در اقتصاد استان و کشور داشته باشند.
۶. پیشنهادهای بهبود
کارشناسان برای تقویت بخش تعاون در اردبیل راهکارهایی ارائه میدهند:
-
تسهیل روند پرداخت تسهیلات بانکی و افزایش سقف اعتبارات.
-
ارتقای آموزشهای مدیریتی و تخصصی اعضای تعاونیها.
-
ایجاد زیرساختهای پشتیبانی مانند سردخانه، انبار و ناوگان حملونقل.
-
بازنگری در قوانین و مقررات برای کوتاهتر شدن فرآیندهای اداری.
-
توسعه بازاریابی نوین از طریق فروش اینترنتی و اتصال به بازارهای ملی و بینالمللی.
بخش تعاون در اردبیل، علیرغم دستاوردهای قابلتوجه در حوزه اشتغالزایی، درآمدزایی و صادرات، هنوز فاصله زیادی با ظرفیتهای واقعی خود دارد. به باور کارشناسان، اگر موانع مالی، مدیریتی و زیرساختی رفع شود، تعاونیها میتوانند نهتنها به محرک اصلی اقتصاد روستایی استان تبدیل شوند، بلکه سهم قابلتوجهی در کاهش بیکاری، رشد تولید و بهبود شاخصهای توسعه انسانی داشته باشند.
