گزارش از زهرا رضازاده
استان اردبیل، دیاری که به طبیعت بکر و چشماندازهای کوهستانیاش شهرت دارد، امروز با بحرانهای محیط زیستی جدی مواجه است، خشک شدن رودخانهها، تهدید تالابها، کاهش پوشش جنگلی و حتی حضور خرسها در مناطق مسکونی، چالشهایی هستند که زندگی مردم و آینده اکوسیستم منطقه را تحت فشار قرار داده است.
استان اردبیل، با رودخانههای پرآبش مانند قرهسو و یدیگوز و ارتفاعات سر به فلک کشیده مانند کوه سبلان، همواره به عنوان نماد طبیعت دستنخورده شمال غرب ایران شناخته میشد؛ اما در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، برداشت بیرویه منابع آب و فشارهای انسانی، موجب بروز مشکلات زیست محیطی گستردهای شده است. این بحرانها نه تنها بر زندگی مردم تأثیر گذاشته، بلکه امنیت حیات وحش و تعادل اکوسیستم منطقه را نیز تهدید میکند.
رودخانه یدیگوز که زمانی منبع حیاتی آب کشاورزی و آشامیدنی برای دهها هزار نفر بودند، امروز در برخی نقاط خشک و بیآب شدهاند. احمدی، کشاورز روستای عنبران در گفتگو با ما گفت: دیگر آب کافی برای زمینهایمان نداریم و باغهایمان کمکم از بین میروند. شرایط ما با گذشته بسیار فرق کرده است.
کارشناسان محیط زیست، کاهش نزولات جوی و برداشت بیرویه آب از منابع زیرزمینی را عامل اصلی این بحران میدانند.
جنگلهای فندقلو و ارشق و تالابهای منطقه، به دلیل آتشسوزیها، شکار غیرمجاز و تغییر کاربری زمین، در خطر نابودی قرار گرفتهاند. مهندس حسینی، مسئول محیط زیست استان اردبیل اظهار داشت: اگر اقدامات فوری برای حفاظت از جنگلها و تالابها انجام نشود، نسل بسیاری از گونههای گیاهی و جانوری منطقه در معرض تهدید قرار میگیرند.
با کاهش منابع غذایی و تخریب زیستگاهها، خرسهای سبلان به مناطق مسکونی نزدیک شدهاند. این موضوع باعث نگرانی مردم و افزایش تصادفات و آسیب به باغها و احشام شده است. یکی از ساکنان روستای عنبران میگوید: هر شب نگران میخوابیم که خرسها به خانهها یا باغهایمان آسیب نرسانند.
کوه سبلان، به عنوان یکی از نمادهای طبیعی اردبیل، با ذوب یخچالهای طبیعی و کاهش پوشش گیاهی روبهروست. این تغییرات نه تنها تعادل اکوسیستم منطقه را به خطر انداخته، بلکه ظرفیت گردشگری طبیعی را نیز کاهش داده است.
مدیرکل منابع طبیعی اردبیل: برنامههای احیای منابع آب، کاشت جنگل و حفاظت از حیات وحش را در دستور کار داریم، اما برای موفقیت به همکاری مردم و مشارکت بخش خصوصی نیازمندیم.
کارشناس تغییرات اقلیمی دانشگاه اردبیل: کاهش نزولات جوی و افزایش دما، روند خشک شدن رودخانهها و تالابها را تسریع کرده است؛ اقدام فوری در مدیریت منابع آبی ضروری است.
بحران محیط زیستی در اردبیل، داستانی از تقابل انسان با طبیعت است؛ جایی که رودخانهها خشک میشوند، جنگلها نابود میشوند و حیات وحش به مناطق مسکونی نزدیک میشود. اگر اقدامات جامع و هماهنگ بین مردم، مسئولان و کارشناسان صورت نگیرد، زیبایی و ثروت طبیعی این استان ارزشمند به زودی تنها خاطرهای خواهد بود. محافظت از طبیعت اردبیل، نه تنها وظیفه مسئولان، بلکه مسئولیت همه مردم ایران است تا نسلهای آینده نیز این زیباییها را ببینند.
