گزارش از زهرا رضازاده
حسن قاسمپور، مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اردبیل، در گفتوگوی زنده با برنامه “مطالبه” از رادیو اردبیل، ضمن اشاره به مشکلات پیچیده موجود در حوزه مدیریت پسماند در استان اردبیل، این مسئله را نه تنها بزرگترین معضل زیستمحیطی این منطقه بلکه از اولویتهای ملی در سطح کشور دانست. او تأکید کرد که رشد جمعیت، توسعه شهرنشینی و افزایش مصرفگرایی در سالهای اخیر باعث افزایش بیرویه تولید زبالهها شده است و در غیاب یک سیستم مدیریت صحیح، تبعات آن به صورت روزافزون در حال بروز است.
چالشهای مدیریت پسماند در اردبیل
قاسمپور با اشاره به مشکلات متعدد در زمینه پسماند، توضیح داد که روزانه بیش از ۱۰۰۰ تن زباله در سطح استان تولید میشود که بخش عمدهای از آن هنوز بهصورت غیراصولی دفن میشود. وی با بیان اینکه حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد این پسماندها قابلیت بازیافت دارند، تصریح کرد که فقدان زیرساختهای مناسب برای تفکیک از مبدأ و بیتوجهی به بازیافت موجب دفن زبالههای قابل استفاده در خاک و آلودگی منابع آبهای زیرزمینی شده است.
یکی از بزرگترین چالشها، دفن غیراصولی زبالهها در برخی مناطق حاشیه شهر نیر است که این اقدام نه تنها منابع خاک را آلوده کرده بلکه به تهدیدی جدی برای منابع آبهای زیرزمینی تبدیل شده است.
ضرورت همکاری و همافزایی همه ارگانها
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اردبیل با اشاره به اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از محیطزیست را وظیفهای همگانی دانست و بر این نکته تأکید کرد که بدون همکاری و مشارکت نهادهای مختلف از جمله شهرداریها، دهیاریها و مردم، نمیتوان بحران پسماند را کنترل کرد. وی بهویژه بر نقش نهادهای شهری مانند شهرداری اردبیل در مدیریت این بحران تأکید کرد و افزود که سازمان محیطزیست به عنوان نهاد نظارتی نمیتواند به تنهایی در این حوزه موفق باشد.
قاسمپور در ادامه به اقدامات موجود در زمینه مدیریت پسماند در استان اشاره کرد. وی از راهاندازی خطوط بازیافت در شهرداری اردبیل و انتقال زبالههای خشک به کارخانه سیمان (در قالب طرح RDF) برای تبدیل بخشی از پسماندها به منبع انرژی جایگزین خبر داد. این طرح، یکی از ابتکارات مهم برای کاهش میزان زبالهها و استفاده از آنها به عنوان منبع انرژی است.
در بخش پسماندهای پزشکی، دو شرکت خصوصی از سال ۱۳۹۵ در استان فعالیت میکنند که وظیفه جمعآوری و بیخطرسازی زبالههای عفونی و دارویی را برعهده دارند. به گفته قاسمپور، تاکنون بیش از ۱۴۵۰ تن پسماند پزشکی و ۳۸ تن پسماند شیمیایی و دارویی در استان جمعآوری و مدیریت شده است.
مدیرکل محیطزیست اردبیل، در پایان با تأکید بر اهمیت آموزش و فرهنگسازی، راه برونرفت از بحران پسماند را ارتقاء فرهنگ تفکیک از مبدأ و مشارکت عمومی دانست. وی بیان کرد: “ما نیازمند جنبشی همگانی هستیم که از خانه تا مدرسه، از خیابان تا اداره، مردم در آن مشارکت داشته باشند. فقط در این صورت است که میتوانیم بهطور مؤثر با بحران پسماند مبارزه کنیم.”مدیریت پسماند در اردبیل، فراتر از یک مسئولیت اداری، به مسئلهای انسانی و زیستمحیطی تبدیل شده است که بهطور مستقیم بر سلامت و آینده نسلها تأثیر میگذارد. برای رهایی از این بحران، همکاری بیننهادی، قوانین جامع و فرهنگسازی عمومی باید در اولویت قرار گیرد. صدای هشدار از محیطزیست استان اردبیل، فقط صدای یک مدیر نیست؛ بلکه انعکاسی از یک واقعیت تلخ است که با همافزایی و مشارکت همه مردم و مسئولین قابل اصلاح است.
برای بهبود مدیریت پسماند، فرهنگسازی و اطلاعرسانی بهطور جدی باید در برنامههای آموزشی و تبلیغاتی گنجانده شود تا مردم عادتهای محیطزیستی سالم را در زندگی روزمره خود پیادهسازی کنند.
